Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa - zdjęcie Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa - zdjęcie Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa - zdjęcie Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa - zdjęcie Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa - zdjęcie Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa - zdjęcie Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa - zdjęcie

Muzeum Więzienia Pawiak - Wystawa

UWAGA: Bilet kupiony na daną godzinę upoważnia do wstępu do muzeum od godziny, na którą został kupiony bilet do pół godziny przed zamknięciem w danym dniu muzeum.*

Położone w samym centrum Warszawy więzienie śledcze, popularnie zwane Pawiakiem (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się brama wjazdowa) zostało zbudowane w latach 1830-1836 według projektu znanego warszawskiego architekta Henryka Marconiego.

Więzieni byli ludzie wywodzący się z różnych środowisk społecznych i zawodowych. Obok wybitnych polityków, wojskowych, uczonych, artystów, księży, literatów, członków różnych organizacji konspiracyjnych przebywały tu również osoby zatrzymane w ulicznych łapankach.

PAWIAK 1835 – 1939

Na wprost wejścia do Muzeum wokół makiety przedstawiającej w skali 1:100 budynki więzienne umieszczono symboliczny zestaw fotografii i dokumentów przedstawiających w dużym skrócie historię Pawiaka jako więzienia politycznego w zmieniających się warunkach historycznych do 1939 r. Długi korowód niepokornych Polaków z drugiej połowy XIX i pierwszej połowy XX w. otwierają przywódcy i uczestnicy powstania styczniowego 1863 r. z Romualdem Trauguttem.

PAWIAK 1939 – 1944

Zasadnicza część ekspozycji poświęcona została okresowi okupacji niemieckiej 1939-1944. W tej części wystawy przedstawiliśmy niemiecki system okupacyjny w Polsce, dokonania Polskiego Państwa Podziemnego, różne formy walki, w tym akcje likwidacyjne na oprawcach z Pawiaka, życie więźniów, a także działalność konspiracyjnej siatki wewnętrznej utrzymującej stałą łączność między więzieniem a wolnością. Wiele prezentowanych dokumentów, zwłaszcza ukazujących światowe echa na wydarzenia w okupowanej Polsce, a nawet na Pawiaku, jest pokazywanych po raz pierwszy.

Do zobrazowania treści merytorycznych posłużyliśmy się ikonografią, prasą, wydawnictwami konspiracyjnymi, dokumentami, plakatami, obwieszczeniami władz okupacyjnych, mapami i szkicami oraz powstałymi w więzieniu pamiątkami, wierszami i rysunkami. Zgodnie z założeniami projektu na wystawie zostały zastosowane duże powiększenia fotograficzne i kserograficzne, tak aby małe i często zniszczone dokumenty więzienne, fotografie oraz powstałe nielegalnie w więzieniu rysunki w sposób wyraźny wyodrębnić z powierzchni wystawienniczej, żeby mogły odpowiednio oddziaływać na widzów.

W sali poświęconej okresowi okupacji dominują wielkoformatowe powiększenia dzieł Bronisława Wojciecha Linke, większość z nich pochodzi z cyklu „Kamienie krzyczą”. Specjalnie wyeksponowano pełen bólu, patosu i ekspresji rysunek Powrót przedstawiający człowieka klęczącego z nisko pochyloną głową przed ruinami Pawiaka. Na ścianach zawieszono powiększenia wierszy w języku polskim i angielskim. Z lewej strony od wejścia usytuowano mapę graficzną Warszawa w latach 1939-1944. Na pionowych planszach umieszczono nazwy miejsc straceń więźniów Pawiaka i obozów koncentracyjnych, do których byli oni wywożeni.

W końcu sali na zrekonstruowanym fragmencie czerwonego ceglanego muru ulokowano symboliczny fryz tysiąca fotografii – 1% osadzonych tutaj w okresie okupacji więźniów.

Pobyt na Pawiaku był dla większości więźniów etapem przed wysłaniem do obozu koncentracyjnego lub na egzekucję, dlatego znaczny fragment ekspozycji poświęciliśmy temu zagadnieniu. Ostatnie sekwencje wystawy to likwidacyjne transporty więźniów do Ravensbrűck i Gross-Rosen, Powstanie warszawskie, Zburzenie Pawiaka – 21 sierpnia 1944 r., Procesy zbrodniarzy, w końcu uroczyste otwarcie Muzeum Więzienia Pawiak – 28 listopada 1965 r.

KORYTARZ ODDZIAŁU VII I CELE – REKONSTRUKCJA

Integralną część ekspozycji stanowi zrekonstruowany w 1965 r., niemal w całości korytarz więzienny byłego oddziału VII, według zachowanych w AGAD planów Henryka Marconiego oraz 5 cel, w tym kwarantanny i celi śmierci. Wnętrza cel zostały wyposażone według zachowanych rysunków, opisów i relacji więźniów Pawiaka z okresu carskiego, międzywojennego i okupacji niemieckiej. Na oddziale tym przebywali więźniowie w okresie kwarantanny, która trwała 2 tygodnie i był to, obok oddziału VIII, najgorszy oddział Pawiaka z mrocznymi, zapluskwionymi celami.

Tuż za celą śmierci znajdują się jedyne oryginalne drzwi do celi odnalezione w gruzach, które posłużyły za wzór do rekonstrukcji pozostałych drzwi. Oryginalna jest natomiast większość okuć, zawiasów, sztab i zamków. Autentyczne są także kraty w łukowych otworach środkowej części korytarza, które znajdowały się w tym samym miejscu, gdy odgruzowywano więzienie.

ZAPAMIĘTAMY ICH TWARZE

Najnowszą częścią wystawy stałej, którą udostępniliśmy publiczności 26 września 2008 r., jest ekspozycja biograficzna pt. „Zapamiętajmy ich twarze”. Wystawa ma na celu przybliżenie historii więzienia Pawiak w latach 1939-1944 poprzez indywidualne losy osób zamordowanych w więzieniu, areszcie na Szucha, egzekucjach lub obozach, po których zachowały się cudem ocalone fotografie, strzępki relacji oraz pamiątki przekazywane przez rodziny więźniów. Pomysł zorganizowania tej ekspozycji zrodził się z potrzeby upamiętnienia więzionych i zamordowanych, przez krewnych ofiar którzy wciąż licznie przychodzą do Muzeum w poszukiwaniu wszelkich śladów, jednocześnie przekazują często bezcenne dla nich pamiątki i fotografie. Dlatego też Muzeum Więzienia Pawiak zwraca się z gorącą prośbą do wszystkich Państwa, którzy posiadają fotografie, pamiątki oraz wszelkie informacje o byłych więźniach zamęczonych na Pawiaku lub w innych miejscach odosobnienia, rozstrzelanych w egzekucjach, zakatowanych w czasie przesłuchań do przekazywania do nas lub umożliwienie wykonania kopii w celu zachowania pamięci o ludziach więzionych w murach Pawiaka.

DZIEŃ POWSZEDNI NA PAWIAKU

Szczegółowo z przebiegiem dnia więźniów na Pawiaku, można się zapoznać w sali Pawiacki dzień 1939-1944. Przebieg więziennego dnia odtworzyliśmy godzina po godzinie posługując się wspomnieniami długoletnich więźniów funkcyjnych: Leona Wanata, pisarza w kancelarii na Pawiaku i lekarki w szpitalu na Serbii dr Anny Czuperskiej oraz za pomocą zachowanych rysunków rejestrujących sceny z życia powstałych na Pawiaku wierszy, pamiętników, grypsów, modlitw, kalendarzy, a także najróżniejszych drobnych przedmiotów wykonanych w celach.

SALA RELIKTÓW I GRYPSÓW

Ważną dla emocjonalnego odbioru ekspozycji i samego miejsca jest możliwość wysłuchania w sali, w której wyeksponowano oryginalne, wydobyte z gruzów przedmioty i elementy wyposażenia, nagrań fragmentów grypsów opowiadających o dramatycznych przeżyciach więźniów. Przy makiecie zabudowań więziennych zwiedzający mogą wysłuchać tekstu zawierającego krótką historię Pawiaka w języku polskim, angielskim i niemieckim.

SALA DRZEWA PAWIACKIEGO

Odrębną część ekspozycji zajmuje sala poświęcona historii Drzewa Pawiackiego – świadka niemieckich zbrodni, który jako jedyny, obok fragmentu bramy wjazdowej przetrwał wysadzenie przez Niemców Pawiaka 21 sierpnia 1944 r., a po wojnie stał się pomnikiem ku czci pomordowanych więźniów.

RZEŹBY ZOFII POCIŁOWSKIEJ-KANN

Wystawa rzeźb autorstwa Zofii Pociłowskiej-Kann stanowi najnowszy element ekspozycji stałej Muzeum Więzienia Pawiak. Sześć rzeźb o tytułach: „Krąg pamięci”, „Korczak”, „Droga zagłady”, „Ostatni taniec Chawy”, „Holocaust”, oraz „U kresu” zostało umieszczonych w dużej sali ekspozycji, sali Drzewa Pawiackiego, celi przejściowej, sali Dnia Pawiackiego oraz w Celi Śmierci.

Pomimo niezbyt dużych gabarytów rzeźby te – zarówno w wyrazie jak i tematyce – są rzeźbami monumentalnymi, gdyż poruszają temat, w którym zawarte jest nie tylko cierpienie tych, którzy przeszli przez czas Holocaustu, lecz protest autorki przeciw przemocy, rozpaczliwe wołanie do sumień ludzi by nikt nigdy nie powtórzył czasu zagłady.

Rzeźby wykonane są z ceramiki, patynowane według receptury znanej tylko autorce. Wszystkie osadzone są na drewnianych opalanych pniach, które stanowią nierozerwalną kompozycję z ceramiką. Rzeźby były wystawiane na wielu wystawach w kraju i zagranicą, m. in. w Lublinie, Wewelsburgu, IPN Warszawa.

Pozostałe oddziały MUZEUM NIEPODLEGŁOŚCI:

● Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, ul. Skazańców 25

Muzeum X Pawilonu mieści się w autentycznym budynku dziewiętnastowiecznego magazynu mundurowego Koszar Aleksandrowskich, a następnie więzienia śledczego. Ekspozycje muzealne dokumentują dzieje wybudowanej z rozkazu cara Mikołaja I po stłumieniu Powstania Listopadowego Cytadeli Warszawskiej oraz przybliżają sylwetki więźniów politycznych z lat 1835-1915, czyli w okresie, kiedy Warszawa znajdowała się pod berłem Romanowów.

Odwiedzający muzeum Goście mają sposobność obejrzeć zachowane wnętrza z epoki (korytarze, cele z różnych okresów, salę śledczą oraz pomieszczenie dla oczekujących na przesłuchanie), realia wykonane przez polskich zesłańców na Syberii, a także unikatową kolekcję obrazów i szkiców historycznych jednego z więźniów X Pawilonu artysty malarza Aleksandra Sochaczewskiego (1843-1923) dokumentujących życie zesłanych uczestników Insurekcji 1863 roku. Artysta przebywał na Syberii przez dwadzieścia lat i wszystko co namalował oraz naszkicował widział, bądź przeżywał osobiście. Wystawa Jego prac została gruntownie odnowiona i zaaranżowana od nowa, m. in. dzięki wykorzystaniu środków multimedialnych.

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej!

● Mauzoleum Walki i Męczeństwa, al. Szucha 25

Nie zachowała się niestety szczegółowa dokumentacja dotycząca Mauzoleum Walki i Męczeństwa w okresie od 1946 do 1990 roku, nie żyją też ludzie zaangażowani w tworzenie tego muzeum, z konieczności więc nasza wiedza jest ograniczona. Uchwała rządu z 25 lipca 1946 stanowiła, że dawny areszt gestapo na Szucha ma być zachowany w stanie nienaruszonym, jako miejsce martyrologii i świadectwo męki oraz bohaterstwa Polaków. Pomieszczenia te udostępniono zwiedzającym 1 września 1947 roku. Była to samodzielna placówka podległa Ministerstwu Kultury i Sztuki., potem Początkowo eksponowano tylko zachowane wnętrza, w takim stanie, jaki pozostawili po sobie Niemcy (m. in. wyrwane drzwi od cel i kraty więzienne).

WAŻNE INFORMACJE:

*Muzeum czynne od środy do niedzieli w godzinach 10:00 - 17:00.

W poniedziałki i we wtorki muzeum jest zamknięte, w czwartki zaś obowiązuje wstęp wolny.

Ostatnie wejście do muzeum możliwe jest na pół godziny przed jego zamknięciem.

BILETY:

Bilet normalny - 10 zł

Bilet ulgowy - 5 zł

Bilet wspólny normalny do Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, Muzeum Więzienia Pawiak, Mauzoleum Walki i Męczeństwa - 20 zł

Bilet wspólny ulgowy do Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, Muzeum Więzienia Pawiak, Mauzoleum Walki i Męczeństwa - 10 zł

Muzeum Więzienia Pawiak

Muzeum Więzienia Pawiak jest jednym z oddziałów Muzeum Niepodległości w Warszawie. Pod koniec lat 50. XX w. byli więźniowie Pawiaka rozpoczęli starania o uczczenie miejsca pamięci męczeństwa i śmierci tysięcy Polaków z okresu zaborów i niemieckiej okupacji niemieckiej oraz ocalenie zachowanych śladów po dawnym Pawiaku. Muzeum Więzienia Pawiak otwarto 28 listopada 1965 r. jako oddział Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego.

26 września 1964 roku, w lokalu Centralnego Ośrodka Doskonalenia Kadr Kierowniczych przy ul. Wawelskiej 56 otwarto pierwszą wystawę dotyczącą historii Pawiaka w latach 1939–1944, na której zaprezentowano cudem ocalałe z ruin więzienia przedmioty, dokumenty oraz makietę więzienia i projekt przyszłego Muzeum.

Adres i dojazd

ul. Dzielna 24/26
00-001 Warszawa

http://www.muzeum-niepodleglosci.pl/pawiak/